ESMÂ İLE AHLAKLANMAK - 15 EL-MÜMÎT, EL-HAYY, EL-KAYYÛM, EL-VÂCİD

Can Dostlar!

Bugün Esmâ ile Ahlaklanmak yolculuğumuzda, çorak gönülleri Derya ile buluşturan el-Mümît, el-Hayy, el-Kayyûm ve el-Vâcid isimleriyle tanışmaya çalışacağız.

Gayret ve çaba bizden; yardım ve gönüllere nakşetmek ise her zaman olduğu gibi Âlemlerin Rabbindendir.

Esmâü’l-Hüsnâ, Rabbimizi tanıtan güzel isimlerdir. Her bir isim, kulun gönlüne bir uyarı, hayatına bir ölçü, ahlâkına bir güzellik kazandırır. Rabbini tanıyan insan, kendisini de tanır. Kendisini tanıyan insan, haddini bilir. Haddini bilen insan ise hayatını gelişigüzel yaşamaz.

Bugün üzerinde duracağımız bu dört güzel isim bize şu hakikati hatırlatır:

Allah ölümü yaratır; kul hayatı gafletle tüketmez.
Allah Hayy’dır; kul hayatı O’ndan bilir.
Allah Kayyûm’dur; kul kendi kendine ayakta durduğunu zannetmez.
Allah Vâcid’dir; kul kaybolmuşluk içinde bile Rabbinden kopmaz.

EL-MÜMÎT: ÖLÜMÜ YARATAN RAB

El-Mümît, ölümü yaratan, hayatı sona erdiren, her canlıyı belirlenen süre sonunda dünya hayatından çıkaran Allah demektir.

Ölüm, insanın en çok unuttuğu ama en kesin karşılaşacağı hakikatlerden biridir. İnsan çoğu zaman uzun yaşayacakmış gibi plan yapar, hiç ölmeyecekmiş gibi hırs biriktirir, hesap vermeyecekmiş gibi davranır. Fakat Kur’an bize hayatın da ölümün de Allah’ın yaratması içinde olduğunu bildirir.

Rabbimiz şöyle buyurur:

“O, hanginizin daha güzel amel yapacağını sınamak için ölümü ve hayatı yaratandır.”
(Mülk, 67:2)

Bu ayet bize büyük bir ölçü verir. Ölüm, yalnız hayatın bitişi değildir; hayatın nasıl yaşandığını ortaya çıkaran büyük bir hakikattir.

İnsan ölümün zamanını, yerini ve şeklini çoğu zaman seçemez. Fakat ölüm gelinceye kadar nasıl yaşayacağını seçer. Merhameti mi seçecek, zulmü mü? Doğru sözü mü seçecek, yalanı mı? Adaleti mi seçecek, tarafgirliği mi? Şükrü mü seçecek, nankörlüğü mü?

El-Mümît’i tanıyan kul, ölümü karanlık bir korku olarak değil; hayatı ciddiye çağıran bir uyarı olarak düşünür. Ölümü hatırlamak, insanı hayattan koparmamalı; bilakis hayatı daha doğru, daha adaletli ve daha anlamlı yaşamaya çağırmalıdır.

Kur’an şöyle buyurur:

“Her nefis ölümü tadacaktır. Sonra Bize döndürüleceksiniz.”
(Ankebût, 29:57)

Madem dönüş Rabbimizedir, öyleyse hayatı O’nun ölçüsüne göre yaşamak gerekir.

El-Mümît’i tanıyan insan; kimseye zulmetmemeye, kul hakkı yememeye, kırdığı gönlü onarmaya, tövbeyi ertelememeye ve iyiliği geciktirmemeye çalışır.

Çünkü ölümün geleceğini bilen insan, bugünü daha dikkatli yaşar.

Bugün kendimize soralım:

Ölümü hatırlamak beni korkuya mı sürüklüyor, yoksa hayatımı güzelleştirmeye mi çağırıyor?

EL-HAYY: DAİMA DİRİ OLAN, HAYATIN KAYNAĞI RAB

El-Hayy, daima diri olan, hayatı kendinden olan, bütün canlılara hayat veren Allah demektir.

Bizim hayatımız verilmiştir. Nefesimiz, kalbimiz, aklımız, bedenimiz, zamanımız ve ömrümüz bize emanettir. Biz yaşarız; fakat hayatı kendimiz var etmeyiz. Biz nefes alırız; fakat nefesi kendimiz yaratmayız.

Rabbimiz ise Hayy’dır. O’nun hayatı başlangıçsız ve sonsuzdur. O uyuklamaz, unutmaz, yorulmaz, eksilmez.

Kur’an’da şöyle buyrulur:

“Allah, O’ndan başka ilah yoktur; Hayy’dır, Kayyûm’dur. O’nu ne uyuklama tutar ne de uyku.”
(Bakara, 2:255)

El-Hayy ismi, kulun kalbine hem güven hem de sorumluluk verir.

Güven verir; çünkü Rabbimiz diridir, yakındır, bilir, görür, işitir ve kullarını başıboş bırakmaz.
Sorumluluk verir; çünkü hayat Allah’tan gelmişse, hayat Allah’ın ölçüsüne göre yaşanmalıdır.

El-Hayy’ı tanıyan insan, hayatı yalnız bedenin hareketi olarak görmez. Kalbin de diri olması gerektiğini bilir. Çünkü insan bazen bedenen yaşar ama kalben kurur. Merhameti azalır, duası zayıflar, Kur’an’la bağı gevşer, haksızlığa alışır, güzel söze uzaklaşır.

Kalbin diriliği; Allah’ı hatırlamakla, Kur’an’a yönelmekle, doğru sözle, tövbeyle, merhametle ve salih amelle korunur.

Rabbimiz şöyle buyurur:
“Ey iman edenler! Size hayat verecek şeylere çağırdığı zaman Allah’a ve Elçisine icabet edin.”
(Enfâl, 8:24)

Demek ki Allah’ın çağrısı, insana gerçek hayatı kazandırır. Bu hayat sadece nefes almak değil; hakikati görmek, adaleti ayakta tutmak, merhameti büyütmek ve kulluk bilinciyle yaşamaktır.

Bugün kendimize soralım:

Ben yalnız bedenimi mi yaşatıyorum, yoksa kalbimi de Allah’ın ayetleriyle diri tutuyor muyum?

EL-KAYYÛM: HER ŞEYİ AYAKTA TUTAN RAB

El-Kayyûm, kendi varlığı kendinden olan, hiçbir şeye muhtaç bulunmayan, bütün varlığı ayakta tutan, koruyan ve yöneten Allah demektir.

İnsan kendisini bazen kendi gücüyle ayakta duruyor zanneder. “Ben çalıştım, ben kazandım, ben kurdum, ben başardım” der. Oysa insanın ayakta durması bile Allah’ın lütfudur.

Kalbimiz O’nun izniyle atar.
Nefesimiz O’nun izniyle devam eder.
Aklımız O’nun verdiği imkânla düşünür.
Yeryüzü O’nun koyduğu düzenle bizi taşır.
Gece ve gündüz O’nun yasasıyla akar.
Güneş, su, toprak ve hava O’nun rahmetiyle hayatımıza hizmet eder.

Rabbimiz Bakara 255’te kendisini Hayy ve Kayyûm olarak tanıtır. Bu iki isim birlikte çok derin bir hakikati gösterir: Hayatın kaynağı da Allah’tır, hayatı ayakta tutan da Allah’tır.

El-Kayyûm’u tanıyan kul, kendi kendine yeterli olduğunu zannetmez. Dayanağını yalnız malda, makamda, sağlıkta, gençlikte, çevrede veya güçte aramaz. 

Çünkü bunların tamamı değişebilir. Bugün güçlü olan yarın zayıflayabilir. Bugün var olan imkân yarın azalabilir.

Ama Allah Kayyûm’dur. O’nun kudreti sarsılmaz. O’nun gözetimi eksilmez.

El-Kayyûm’u tanıyan insan, sebeplere sarılır ama kalbini sebeplere esir etmez. Çalışır, tedbir alır, gayret eder; fakat sonucu Rabbine bırakır. Çünkü bilir ki her şeyi ayakta tutan Allah’tır.

Kur’an şöyle buyurur:

“Ey insanlar! Siz Allah’a muhtaçsınız. Allah ise hiçbir şeye muhtaç değildir, hamde layıktır.”
(Fâtır, 35:15)

Bu ayet, insanın haddini bildirir. Biz muhtacız. Rabbimiz ise hiçbir şeye muhtaç değildir. Bu hakikati bilen kul, gururla değil; şükürle, dua ile ve sorumlulukla yaşar.

Bugün kendimize soralım:

Ben ayakta duruşumu kendi gücümden mi biliyorum, yoksa beni ayakta tutan Rabbimi mi hatırlıyorum?

EL-VÂCİD: HİÇBİR ŞEYE MUHTAÇ OLMAYAN, DİLEDİĞİNİ BULAN RAB

El-Vâcid, dilediğini dilediği zaman bulan, hiçbir şey kendisinden kaybolmayan, hiçbir şeye muhtaç olmayan, zenginliği ve kudreti tam olan Allah demektir.

İnsan kaybeder. Malını kaybeder, sağlığını kaybeder, gençliğini kaybeder, dostlarını kaybeder, yolunu kaybeder, bazen kendisini bile kaybeder gibi olur. 
Fakat Allah için kaybolmuşluk yoktur. O’nun ilminden hiçbir şey uzak düşmez. O’nun kudretinden hiçbir şey kaçamaz.

El-Vâcid ismi, kula iki büyük hakikat öğretir.
Birincisi: Allah hiçbir şeye muhtaç değildir.

İkincisi: Kul ne kadar kaybolmuş hissederse hissetsin, Rabbine dönüş kapısı açıktır.

İnsan bazen dünyada kendisini çok yoksul hisseder. Yalnız kalır, imkânı daralır, gönlü kırılır, eli boşalır. Fakat kul Rabbini bulmuşsa, en büyük dayanağı bulmuştur. Rabbinden kopmuşsa, dünyanın bütün imkânları içinde bile içi boş kalabilir.

Kur’an şöyle buyurur:
“Seni yoksul bulup zengin etmedi mi?”
(Duhâ, 93:8)

Bu ayet, Allah’ın kuluna lütfunu hatırlatır. İnsan bir şeylere sahip olduğunda da, bir şeylerden mahrum kaldığında da Rabbini unutmazsa yolunu kaybetmez.

El-Vâcid’i tanıyan kul, değeri yalnız elde ettiklerinde aramaz. Çünkü insan bazen dünyalık kazanırken kendisini kaybedebilir. Mal artar ama huzur azalır. Makam yükselir ama merhamet düşer. İnsanlar çoğalır ama gönül yalnızlaşır.

Asıl kazanç, Rabbini unutmamaktır.

Asıl zenginlik, Allah’a muhtaç olduğunu bilmektir.

Asıl kayıp, insanın Rabbinden uzak düşmesidir.

El-Vâcid’i tanıyan insan, kaybettiklerinde de Rabbine yönelir; bulduklarında da Rabbine hamd eder. Çünkü bilir ki veren de Allah’tır, kayıpların içinden yeni kapılar açan da Allah’tır.

Bugün kendimize soralım:

Dünyada bir şeyler kazanırken Rabbime yakınlığımı kaybediyor muyum?

ÖLÜM, HAYAT, DAYANAK VE GERÇEK ZENGİNLİK

Can Dostlar!

Bugün üzerinde durduğumuz bu dört güzel isim, hayatımızın her alanına ölçü koyar.

Bir kez daha özetlemek gerekirse:

El-Mümît bize ölümü yaratanın Allah olduğunu hatırlatır. Kula düşen, ölümü unutmadan hayatını adalet, merhamet, tövbe ve salih amelle güzelleştirmektir.

El-Hayy hayatın gerçek kaynağının Allah olduğunu öğretir. Kula düşen, yalnız bedenini değil kalbini de diri tutmaktır.

El-Kayyûm bütün varlığı ayakta tutanın Rabbimiz olduğunu bildirir. Kula düşen, kendi kendine yeterli olduğunu zannetmeden Allah’a dayanarak yaşamaktır.

El-Vâcid hiçbir şeye muhtaç olmayan, dilediğini bulan ve hiçbir şey kendisinden kaybolmayan Rabbimizi tanıtır. Kula düşen, gerçek zenginliği Rabbine yakınlıkta aramaktır.

Unutmayalım:

Allah ölümü yaratır; kul hayatı gafletle tüketmez.
Allah Hayy’dır; kul hayatı O’ndan bilir.
Allah Kayyûm’dur; kul kendi kendine ayakta durduğunu zannetmez.
Allah Vâcid’dir; kul dünyada kaybolsa da Rabbine dönüş kapısını unutmaz.

Esmâ ile ahlaklanmak; Rabbimizin güzel isimlerini yalnız dilde anmak değil, o isimlerin bize öğrettiği kulluk bilincini hayata taşımaktır.

Rabbimiz bizleri; ölümü unutmayan, hayatı emanet bilen, kalbini diri tutan, dayanağını Rabbinde bulan ve gerçek zenginliği O’na yakınlıkta arayan kullarından eylesin.

Esmâullâh ahlâkı ile ahlaklanma gayreti içinde olan gönül dostlarına selam olsun.

“Esmâ ile Ahlaklanmak”ta yeniden buluşmak üzere.

Sağlıkla kalın, esen kalın, hoş kalın 

Can Dostlar!

Okunma Sayısı: 233