ESMÂ İLE AHLAKLANMAK - 22 ED-DÂRR, EN-NÂFİ, EN-NÛR, EL-HÂDÎ

*Can Dostlar!*

*Esmâ ile Ahlaklanmak* yolculuğumuzda bugün de Rabbimizin güzel isimlerinden *ed-Dârr, en-Nâfi, en-Nûr ve el-Hâdî* esmâlarını işlemeye çalışacağız.

Rabbimizden niyazımız; bizleri zararı çoğaltanlardan değil, faydaya vesile olanlardan; karanlığı büyütenlerden değil, nurla aydınlananlardan; sapmaya çağıranlardan değil, hidayete yönelenlerden eylesin.
Gayret bizden; yardım, kolaylık ve gönüllerde yer etmek Âlemlerin Rabb’indendir.
Bu dört güzel isim birlikte okunduğunda bize derin bir kulluk ölçüsü verir:
*Zarar da fayda da Allah’ın bilgisi ve hikmeti dışında değildir. Fakat kulun görevi zarar vermek değil, faydaya vesile olmaktır. İnsan karanlıkta kaldığında Rabbimizin nuruna yönelmeli; yolunu kaybettiğinde hidayeti yalnız Allah’tan istemelidir.*
Öyleyse bu bölümün ana omurgası şudur:
**Zarar karşısında sığınak Allah’tır.  
Faydanın kaynağı Allah’tır.  
Karanlığı aydınlatan Allah’tır.  
Doğru yola ileten Allah’tır.**
Kula düşen ise; zarar vermemek, faydaya vesile olmak, karanlığı çoğaltmamak ve hidayeti yalnız Rabbinden istemektir.

**Allah ed-Dârr’dır; kul zarar karşısında Rabbine sığınır, kendisi zarar verenlerden olmaz.  
Allah en-Nâfi’dir; kul faydayı Allah’tan bilir, insanlara faydalı olmaya çalışır.  
Allah en-Nûr’dur; kul karanlığı çoğaltmaz, hakikatin ışığına yönelir.  
Allah el-Hâdî’dir; kul hidayeti Allah’tan ister, zorbalıkla değil güzel sözle çağırır.**

## ED-DÂRR: ZARARI DA HİKMETİYLE TAKDİR EDEN RAB

*Ed-Dârr*, zarar, sıkıntı, darlık ve imtihan gibi hâllerin Allah’ın bilgisi ve izni dışında olmadığını bildiren isimdir.
Bu isim çok dikkatli anlaşılmalıdır. Çünkü kul, bu isimden kendisine zarar verme hakkı çıkaramaz. Allah ed-Dârr’dır; kul zarar veren, kıran, yıkan, inciten, zulmeden biri olamaz.
Kulun görevi zarar üretmek değil; zarardan sakınmak, zararı azaltmak, haksızlığa engel olmak ve yaralı gönüllere merhem olmaktır.

Kur’an şöyle buyurur:

*“Allah sana bir zarar dokundurursa, onu O’ndan başka giderecek yoktur. Sana bir hayır dilerse, O’nun lütfunu geri çevirecek de yoktur.”*  
(Yûnus, 10:107)
Bu ayet bize zarar ve faydanın Allah’ın bilgisi dışında olmadığını öğretir. İnsan bazen darlıkla, hastalıkla, kayıpla, gecikmeyle, engelle ve sıkıntıyla karşılaşır. Kul her olayın iç yüzünü bilemez. Fakat bilir ki Rabbi görür, bilir, kuşatır ve hiçbir şey O’nun ilminden uzak değildir.

Ed-Dârr ismini tanıyan insan, başına gelen her zorluğu anlamsız bir karanlık olarak görmez. Elbette acı acıdır, darlık darlıktır, hastalık hastalıktır. Mümin bunları yok saymaz. Fakat bunların içinde sabır, dua, ibret, arınma ve Rabbine sığınma kapısı arar.
Bazen zarar gibi görünen şey insanı uyandırır.
Bazen kayıp gibi görünen şey insanı kibirden korur.
Bazen darlık gibi görünen şey duayı derinleştirir.
Bazen engel gibi görünen şey daha büyük bir tehlikeden perde olur.
Fakat tekrar edelim: Bu isim, kula başkasına zarar verme yetkisi vermez. Tam tersine kul, zarar vermekten sakınır. Dilini kırıcı sözden, elini haksızlıktan, kalbini kinden, gücünü zulümden uzak tutar.
Kur’an bize şu ölçüyü verir:
*“Kim iyi bir iş yaparsa kendi lehinedir; kim de kötülük yaparsa kendi aleyhinedir. Rabbin kullara zulmedici değildir.”*  
(Fussilet, 41:46)
*O hâlde kendimize soralım:*
*Ben başıma gelen zorluklarda Rabbime sığınıyor muyum; yoksa kendi acımı başkalarına zarar verme sebebi mi yapıyorum?*

## EN-NÂFİ: FAYDAYI YARATAN, HAYRA KAPI AÇAN RAB

*En-Nâfi*, gerçek faydayı yaratan, kuluna hayır kapıları açan, nimetleri faydaya dönüştüren Allah demektir.
İnsan fayda arar. Sağlık ister, rızık ister, huzur ister, güven ister, iyilik ister. Fakat gerçek faydanın kaynağı Allah’tır.
Bir şey dışarıdan faydalı gibi görünebilir; ama insanı Rabbinden uzaklaştırıyorsa, o şey hakiki fayda değildir. Bazen de insanın hoşlanmadığı bir şey, onun için büyük bir hayra dönüşebilir.
Kur’an şöyle buyurur:
*“De ki: Allah’ın dilediği dışında kendime ne bir fayda sağlamaya ne de bir zararı savmaya güç yetirebilirim.”*  
(A‘râf, 7:188)
Bu ayet, kula haddini bildirir. İnsan kendisine bile Allah’ın izni dışında mutlak fayda sağlayamazken, başkalarını Allah’tan bağımsız fayda ve zarar sahibi göremez.
En-Nâfi ismini tanıyan kul, faydayı Allah’tan bilir. Kendisine verilen nimeti kendi gücünden, zekâsından, çevresinden veya makamından bilmez. Çünkü sebepler vardır; fakat sebepleri faydaya dönüştüren Rabbimizdir.
Bu isim aynı zamanda kula güzel bir ahlâk ölçüsü verir: Madem faydayı yaratan Allah’tır, kul da insanlara faydalı olmaya çalışmalıdır.

Faydalı söz söylemelidir.
Faydalı iş yapmalıdır.
Faydalı bilgi paylaşmalıdır.
Faydalı dostluk kurmalıdır.
Faydalı bir iz bırakmalıdır.

Kendi varlığıyla insanlara yük değil, kolaylık olmalıdır.
Kur’an’da şöyle buyrulur:
*“Köpük yok olup gider; insanlara fayda veren şey ise yeryüzünde kalır.”*  
(Ra‘d, 13:17)
Bu ayet, bize kalıcı olanın fayda olduğunu öğretir. Gösteriş köpük gibidir, geçer. Kibir köpük gibidir, söner. Boş söz köpük gibidir, dağılır. Ama hakka, adalete, merhamete ve hayra hizmet eden faydalı işler kalır.
En-Nâfi’yi tanıyan insan, “Benim insanlara ne faydam var?” diye düşünür. Ailesine, komşusuna, dostuna, toplumuna, okuyucusuna, çevresine ve kendisinden sonra gelecek nesillere faydalı bir iz bırakmaya çalışır.
*Şu hâlde kendimize soralım:*
*Ben geçici köpüklerin peşinden mi gidiyorum, yoksa insanlara fayda veren kalıcı güzellikler mi bırakıyorum?*

## EN-NÛR: GÖKLERİN VE YERİN NURU OLAN RAB

*En-Nûr*, aydınlatan, karanlıkları gideren, hakikati görünür kılan, kalplere ve yollara ışık veren Allah demektir.

İnsan karanlığa düşebilir. Bilgisizlik karanlıktır. Zulüm karanlıktır. Şirk karanlıktır. Haksızlık karanlıktır. Yalan karanlıktır. Kin, kibir, haset, gösteriş ve gaflet de kalbi karartan perdelerdir.

Rabbimiz ise Nûr’dur.
Kur’an şöyle buyurur:
*“Allah, göklerin ve yerin nurudur.”*  
(Nûr, 24:35)
Bu ayet, insanın aklına ve kalbine büyük bir ufuk açar. Varlığı aydınlatan da, hakikati gösteren de, kalbe yön veren de Rabbimizdir. İnsan O’nun nurundan uzaklaştıkça yönünü kaybeder.
Göz görse de gönül karanlıkta kalabilir.
Kulak işitse de kalp hakikati duymayabilir.
Dil konuşsa da söz aydınlık taşımayabilir.
En-Nûr ismini tanıyan kul, karanlığı çoğaltmaz. Yalanla, iftirayla, zulümle, haksızlıkla, kötü sözle, fitneyle, cehaletle ve kibirle karanlığı büyütmez. Tam tersine, hakikatin ışığına yönelir.
Kur’an’ın ayetleri insan için nurdur. Çünkü Kur’an insanı karanlıklardan aydınlığa çağırır.
Rabbimiz şöyle buyurur:
*“Allah sizi karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için kuluna apaçık ayetler indirendir.”*  
(Hadîd, 57:9)
Demek ki insanın aydınlanması yalnız bilgi çoğaltmakla olmaz. Bilgi, insanı Allah’ın ölçüsüne yaklaştırıyorsa nur olur. Bilgi kibri artırıyor, kalbi katılaştırıyor, insanı haktan uzaklaştırıyorsa aydınlık değil; başka bir karanlık hâline gelebilir.
En-Nûr’u tanıyan insan, hem aklını hem kalbini Allah’ın ayetleriyle aydınlatmaya çalışır. Evinde nur ister, sözünde nur ister, yolunda nur ister, kararında nur ister, ölümünde ve dönüşünde nur ister.
*O zaman kendimize soralım:*
*Ben hayatımda karanlığı çoğaltan söz ve davranışlardan uzaklaşıp Rabbimin nuruna yöneliyor muyum?*

## EL-HÂDÎ: DOĞRU YOLA İLETEN RAB

*El-Hâdî*, doğru yolu gösteren, kullarını hakka yönelten, hidayetin gerçek sahibi olan Allah demektir.
İnsan yolu kaybedebilir. Bazen nefsinin arzusunu yol zanneder. Bazen kalabalığın gittiği yönü hakikat sanır. Bazen atalarından gördüğünü sorgusuz doğru kabul eder. Bazen de kendi aklını mutlak ölçü yapar.

Fakat hidayetin sahibi Allah’tır.
Kur’an şöyle buyurur:
*“Şüphesiz sen sevdiğini doğru yola iletemezsin; fakat Allah dilediğini doğru yola iletir. O, doğru yola gelecek olanları daha iyi bilir.”*  
(Kasas, 28:56)
Bu ayet bize çok önemli bir ölçü verir. Peygamber bile sevdiğini kendi isteğiyle hidayete erdiremez. Hidayet Allah’ın elindedir. Öyleyse kul kimseye zorla hidayet veremez. Kulun görevi hakka çağırmak, delili göstermek, güzel sözle uyarmak, kendi hayatıyla örnek olmaya çalışmaktır.
El-Hâdî ismini tanıyan kul, hidayeti Allah’tan ister. “Ben zaten doğru yoldayım” diyerek kendisini garanti görmez. Çünkü insanın ayağı kayabilir, kalbi katılaşabilir, aklı bulanabilir, nefsi onu aldatabilir.

Bu yüzden müminin duası sürekli diri olmalıdır:
*“Bizi dosdoğru yola ilet.”*  
(Fâtiha, 1:6)
Bu dua, insanın her gün Rabbine muhtaç olduğunu gösterir. Hidayet bir kere söylenip biten bir iddia değil; hayat boyunca korunması gereken bir nimettir.
El-Hâdî’yi tanıyan insan başkalarını hakka çağırırken de edebini korur. Kırarak değil, anlatarak; zorlayarak değil, delille; küçümseyerek değil, merhametle; kibirle değil, kulluk bilinciyle yaklaşır.
Çünkü hidayetin sahibi Allah’tır.
Kulun görevi kapı göstermek; kalpleri çevirmek Allah’a aittir.
*Burada kendimize soralım:*
*Ben hidayeti Rabbimden isteyen bir kul muyum, yoksa kendi doğruluğuma güvenip başkalarına tepeden mi bakıyorum?*

## ZARAR, FAYDA, NUR VE HİDAYET BİLİNCİ

*Can Dostlar!*

Bugün üzerinde durduğumuz bu 4 güzel isim hayatımızın her alanına ölçü koyar.
*Bir kez daha özetlemek gerekirse:*
*Ed-Dârr* bize, zarar ve sıkıntıların da Allah’ın bilgisi dışında olmadığını hatırlatır. Kula düşen, zarar karşısında Rabbine sığınmak; kendisi ise zarar verenlerden olmamaktır.
*En-Nâfi* gerçek faydayı yaratanın Allah olduğunu öğretir. Kula düşen, nimeti Allah’tan bilmek ve insanlara faydalı bir iz bırakmaya çalışmaktır.
*En-Nûr* Rabbimizin göklerin ve yerin nuru olduğunu bildirir. Kula düşen, karanlığı çoğaltan söz ve davranışlardan uzak durmak, Kur’an’ın aydınlığına yönelmektir.
*El-Hâdî* hidayetin gerçek sahibinin Allah olduğunu gösterir. Kula düşen, hidayeti Rabbinden istemek ve insanları güzel sözle, delille ve merhametle hakka çağırmaktır.
Unutmayalım:
*Allah ed-Dârr’dır; kul zarar karşısında Rabbine sığınır, kendisi zarar verenlerden olmaz.*
*Allah en-Nâfi’dir; kul faydayı Allah’tan bilir, insanlara faydalı olmaya çalışır.*

*Allah en-Nûr’dur; kul karanlığı çoğaltmaz, hakikatin ışığına yönelir.*

*Allah el-Hâdî’dir; kul hidayeti Allah’tan ister, zorbalıkla değil güzel sözle çağırır.*
Esmâ ile ahlaklanmak; Rabbimizin güzel isimlerini yalnız dilde anmak değil, o isimlerin bize öğrettiği kulluk bilincini hayata taşımaktır.
Rabbimiz bizleri; zarar karşısında sabırla ve duayla kendisine sığınan, insanlara faydalı olmaya çalışan, karanlıklardan nura yönelen ve hidayeti yalnız O’ndan isteyen kullarından eylesin.
Kalplerimizi nuruyla aydınlatsın, yollarımızı hidayetiyle doğrultsun, sözlerimizi faydalı kılsın, ellerimizi ve dillerimizi zarar vermekten korusun.

*Esmâullâh ahlâkı ile ahlaklanma gayreti içinde olan gönül dostlarına selam olsun.*

*“Esmâ ile Ahlaklanmak”ta yeniden buluşmak üzere.*

*Sağlıkla kalın, esen kalın, hoş kalın Can Dostlar!*

Okunma Sayısı: 100