ESMÂ İLE AHLAKLANMAK - 20 ER-RAÛF, MÂLİKÜ’L-MÜLK, ZÜ’L-CELÂLİ VE’L-İKRÂM, EL-MUKSİT

Can Dostlar!

9 Temmuz’da başlamış olduğumuz “Esmâ ile Ahlaklanmak” başlıklı yazı dizimizin beşte üçünü geride bıraktık. Kaldığımız yerden hız kesmeden devam ediyoruz.
Bugünkü Esmâ ile Ahlaklanmak beraberliğimizde, çorak gönülleri Derya ile buluşturan er-Raûf, Mâlikü’l-Mülk, Zü’l-Celâli ve’l-İkrâm ve el-Muksit esmâlarını işlemeye çalışacağız.
Kolaylık Rabbimizdendir. Gayret bizden; her zaman olduğu gibi yardım Âlemlerin Rabb’indendir.
Esmâü’l-Hüsnâ, Rabbimizi tanıtan güzel isimlerdir. Her bir isim, kulun kalbine bir ölçü, hayatına bir istikamet, ahlâkına bir sorumluluk bilinci kazandırır.

Rabbimizin isimleri Allah’a mahsustur. Kul, Allah gibi mutlak merhamet sahibi olamaz; mülkün gerçek sahibi olamaz; celâl ve ikramın kaynağı olamaz; mutlak adaletin nihai hükmünü veremez.

Fakat kul, Rabbini bu isimlerle tanıdıkça merhameti öğrenir, sahip olduklarını emanet bilir, Rabbinin yüceliği karşısında haddini korur ve adaletten ayrılmamaya çalışır.

Bugün üzerinde duracağımız bu dört güzel isim bize şu hakikati hatırlatır:
Allah Raûf’tur; kul incitmeyen bir merhamet dili kuşanır.
Allah Mâlikü’l-Mülk’tür; kul sahip olduklarını emanet bilir.
Allah Zü’l-Celâli ve’l-İkrâm’dır; kul hem Rabbin yüceliğini hem ikramını hatırlar.
Allah Muksit’tir; kul adaletli, ölçülü ve hakkaniyetli davranır.

ER-RAÛF: KULLARINA ÇOK ŞEFKATLİ OLAN RAB

Er-Raûf, kullarına karşı çok şefkatli, merhameti ince ve kuşatıcı olan Allah demektir.
Merhamet bazen büyük yardımlarda görünür. Bazen de kırmadan konuşmakta, incitmeden uyarmakta, bir gönlü ezmeden doğrultmakta, bir kusuru yaymadan örtmekte görünür.
Rabbimiz kullarına karşı Raûf’tur. O, kullarının zayıflığını bilir. İnsan unutabilir, yanılabilir, düşebilir, yorulabilir, daralabilir. Fakat Rabbimiz dönüş kapısını kapatmaz, kulunu uyarır, ayetleriyle yol gösterir, rahmetiyle kuşatır.

Kur’an’da şöyle buyrulur:

“Şüphesiz Allah, insanlara karşı Raûf ve Rahîm’dir.”
(Bakara, 2:143)
Er-Raûf ismini tanıyan kul, merhameti kaba bir sözle kirletmemeye çalışır. Çünkü bazen insan doğruyu söylerken bile kırıcı olabilir. Hak adına konuştuğunu zannederken kalp yıkabilir. Uyarmak isterken incitebilir. Öğretmek isterken ezebilir.
Oysa merhamet, yalnız yardım etmek değildir; insanı kırmadan hakka çağırabilmektir.

Raûf olan Rabbini tanıyan insan; evinde, işinde, komşuluğunda, dostluğunda, yazısında ve sözünde inceliği çoğaltır. Gücü yettiğinde affeder. Uyardığında ölçülü konuşur. Birinin hatasını gördüğünde onu tamamen silip atmaz. Düşene tekme vurmaz. Yorulana yük olmaz. Darda kalanın hâlini anlamaya çalışır.

Kur’an bize Allah’ın müminlere olan şefkatini hatırlatırken şöyle buyurur:
“Allah sizi karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için kuluna apaçık ayetler indirendir. Şüphesiz Allah size karşı Raûf ve Rahîm’dir.”
(Hadîd, 57:9)
Demek ki Allah’ın şefkati, insanı karanlıkta bırakmamakta da görünür. Ayetler, insanın gönlüne inen rahmettir. Hakkı gösteren her ilahi uyarı, insanı yok etmek için değil; onu karanlıktan aydınlığa çıkarmak içindir.
O hâlde kendimize soralım:
Ben Rabbimin şefkatini tanıyan bir kul olarak insanlara karşı incitmeyen bir dil ve merhametli bir kalp taşıyor muyum?

MÂLİKÜ’L-MÜLK: MÜLKÜN GERÇEK SAHİBİ OLAN RAB

Mâlikü’l-Mülk, mülkün, egemenliğin, sahipliğin ve tasarrufun gerçek sahibi olan Allah demektir.
İnsan dünyada bir şeylere sahip olduğunu zanneder. Evim der, arabam der, makamım der, malım der, toprağım der, gücüm der. Fakat insanın sahipliği sınırlıdır. İnsan bir şeyi kullanır, korur, yönetir; ama onun mutlak sahibi değildir.
Bugün elde olan yarın elden çıkabilir.
Bugün kullanılan beden yarın güçten düşebilir.
Bugün oturulan makam yarın başkasına geçebilir.
Bugün biriktirilen mal yarın geride kalabilir.
Kur’an bize mülkün gerçek sahibini şöyle bildirir:
“De ki: Ey mülkün sahibi Allah’ım! Sen mülkü dilediğine verirsin, dilediğinden alırsın; dilediğini aziz kılar, dilediğini alçaltırsın. Hayır Senin elindedir. Şüphesiz Sen her şeye güç yetirensin.”
(Âl-i İmrân, 3:26)

Mâlikü’l-Mülk ismini tanıyan kul, sahip olduklarını emanet bilir. Malı varsa şükürle taşır. Makamı varsa adaletle kullanır. Bilgisi varsa tevazu ile paylaşır. Gücü varsa zayıfı ezmek için değil, hakkı korumak için kullanır.

Çünkü emanet bilinci olmayan sahiplik, insanı azdırabilir.
İnsan “Benim” dedikçe kibirlenebilir.
“Ben kazandım” dedikçe şükrü unutabilir.
“Ben yönetirim” dedikçe hakkı çiğneyebilir.
“Ben güçlüyüm” dedikçe zayıfı hor görebilir.
Oysa mülk Allah’ındır. Kul ise emanetçidir.

Kur’an şöyle buyurur:
“Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. Dönüş de Allah’adır.”
(Nûr, 24:42)

Bu ayet, insanın kalbine hem güven hem sorumluluk verir. Güven verir; çünkü mülk Allah’ın elindedir. Sorumluluk verir; çünkü dönüş yine Allah’adır. O hâlde insan, kendisine verilen her imkânın hesabını düşünecek bir bilinçle yaşamalıdır.

Şu hâlde kendimize soralım:
Ben sahip olduklarımı gerçekten emanet mi biliyorum, yoksa bana verilenleri kendime ait mutlak bir güç mü sanıyorum?

ZÜ’L-CELÂLİ VE’L-İKRÂM: YÜCELİK VE İKRAM SAHİBİ RAB

Zü’l-Celâli ve’l-İkrâm, celâl, yücelik, azamet ve ikram sahibi olan Allah demektir.
Bu isim, kulun kalbine iki büyük hakikati birlikte yerleştirir: Rabbimizin yüceliği ve Rabbimizin ikramı.
Allah yücedir; kul haddini bilir.
Allah ikram sahibidir; kul nimetin sahibini unutmaz.
Allah’ın celâlini tanıyan insan, büyüklük taslamaz. Allah’ın ikramını tanıyan insan, nankörlük etmez. Çünkü Rabbimiz hem yüceliğiyle kulun kalbine saygı ve haşyet yerleştirir hem de ikramıyla kulun gönlüne umut ve şükür verir.
Kur’an’da şöyle buyrulur:
“Yeryüzünde bulunan her şey fanidir. Ancak celâl ve ikram sahibi Rabbinin zatı baki kalacaktır.”
(Rahmân, 55:26-27)
Bu ayet insana dünyanın geçiciliğini, Rabbimizin ise baki olduğunu hatırlatır. Mal geçer, makam geçer, beden yaşlanır, güç azalır, güzellik solar, alkış diner. Fakat Rabbimizin celâli ve ikramı bakidir.

Aynı sûrede şöyle buyrulur:
“Celâl ve ikram sahibi Rabbinin adı ne yücedir.”
(Rahmân, 55:78)
Zü’l-Celâli ve’l-İkrâm ismini tanıyan kul, hayatı iki kanatla taşır: saygı ve umut.
Saygı vardır; çünkü Rabbimiz yücedir.
Umut vardır; çünkü Rabbimiz ikram sahibidir.
Bu isim, insanı hem kibirden hem de ümitsizlikten korur. Kibirden korur; çünkü yücelik kula değil Allah’a aittir. Ümitsizlikten korur; çünkü ikram kapısı Allah’ın elindedir.
Kul, kendisine verilen nimetlere bakar ve şunu düşünür:
Bana nefes veren Rabbimdir.
Bana akıl veren Rabbimdir.
Bana rızık kapıları açan Rabbimdir.
Bana tövbe imkânı veren Rabbimdir.
Bana Kur’an ile yol gösteren Rabbimdir.
Bana iyilik yapma fırsatı veren Rabbimdir.
Öyleyse nimeti sahiplenmek değil, nimetin sahibine şükretmek gerekir.
O zaman kendimize soralım:
Ben Rabbimin yüceliği karşısında haddimi, ikramı karşısında şükrümü koruyabiliyor muyum?

EL-MUKSİT: ADALETİ VE HAKKANİYETİ GÖZETEN RAB

El-Muksit, adaletle hükmeden, hakkaniyeti gözeten, ölçüyü dosdoğru koyan Allah demektir.
Adalet, Kur’an’ın hayatımıza koyduğu en temel ölçülerden biridir. İnsan, sevdiği kişiye karşı da sevmediği kişiye karşı da adil olmakla sınanır. Çünkü adalet, yalnız dostlarımıza iyi davranmak değildir. Asıl adalet, nefsimizin, öfkemizin, çıkarımızın ve tarafgirliğimizin bizi haktan saptırmasına izin vermemektir.

Kur’an şöyle buyurur:
“Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa olan kininiz sizi adaletsizliğe sürüklemesin. Adaletli olun; bu, takvaya daha yakındır.”
(Mâide, 5:8)

El-Muksit ismini tanıyan kul, ölçüyü eğip bükmez. Kendi lehine olunca adalet isteyen, aleyhine olunca adaletten kaçan biri olmaz. Yakını için başka, yabancı için başka ölçü kullanmaz. Sevdiğine ayrı, sevmediğine ayrı hukuk uygulamaz.

Çünkü adalet, Allah’ın huzurunda verilen bir kulluk sınavıdır.

Kur’an bir başka ayette şöyle buyurur:

“Ey iman edenler! Kendinizin, anne babanızın ve yakınlarınızın aleyhine bile olsa Allah için adaleti ayakta tutan şahitler olun.”
(Nisâ, 4:135)

Bu ayet bize çok derin bir ölçü verir. Adalet, yalnız başkasının hatasını görmek değildir. İnsan gerektiğinde kendi nefsine, ailesine, yakınına ve tarafına karşı da hakkı ayakta tutabilmelidir.

El-Muksit’i tanıyan insan; tartarken, konuşurken, şahitlik ederken, karar verirken, eleştirirken, överken, yererken ölçülü olur. Birini sevdiği için hatasını aklamaz. Birinden hoşlanmadığı için iyiliğini inkâr etmez.

Adaletin olmadığı yerde güven zedelenir.
Güvenin olmadığı yerde huzur azalır.
Huzurun olmadığı yerde gönüller kurur.
El-Muksit ismi, kuruyan gönüllere yeniden hayat verecek büyük bir ölçüdür. Çünkü adalet, yalnız mahkemelerin değil; evlerin, ailelerin, dostlukların, komşulukların, iş yerlerinin ve toplumların da can suyudur.
Burada kendimize soralım:
Ben adaleti yalnız işime geldiğinde mi istiyorum, yoksa kendi aleyhime bile olsa hakkı ayakta tutmaya razı mıyım?

MERHAMET, EMANET, YÜCELİK VE ADALET BİLİNCİ

Can Dostlar!

Bugün üzerinde durduğumuz bu 4 güzel isim hayatımızın her alanına ölçü koyar.

Bir kez daha özetlemek gerekirse:
Er-Raûf bize Rabbimizin kullarına karşı çok şefkatli olduğunu hatırlatır. Kula düşen, kırmadan konuşmak, incitmeden uyarmak ve merhameti hayatına taşımaktır.
Mâlikü’l-Mülk mülkün gerçek sahibinin Allah olduğunu öğretir. Kula düşen, sahip olduklarını emanet bilmek; malı, makamı, bilgiyi ve imkânı adaletle kullanmaktır.
Zü’l-Celâli ve’l-İkrâm Rabbimizin hem yücelik hem ikram sahibi olduğunu bildirir. Kula düşen, O’nun celâli karşısında haddini, ikramı karşısında şükrünü korumaktır.
El-Muksit adaletin ve hakkaniyetin Allah katında büyük bir ölçü olduğunu gösterir. Kula düşen, sevdiğine de sevmediğine de adaletle davranmak, hakkı eğip bükmemektir.

Unutmayalım:
Allah Raûf’tur; kul merhameti incelikle taşır.
Allah Mâlikü’l-Mülk’tür; kul sahip olduklarını emanet bilir.
Allah Zü’l-Celâli ve’l-İkrâm’dır; kul yücelik karşısında haddini, ikram karşısında şükrünü korur.
Allah Muksit’tir; kul adaleti işine geldiğinde değil, her durumda ayakta tutar.
Esmâ ile ahlaklanmak; Rabbimizin güzel isimlerini yalnız dilde anmak değil, o isimlerin bize öğrettiği kulluk bilincini hayata taşımaktır.
Rabbimiz bizleri; merhametli, emanet bilinci taşıyan, şükreden, haddini bilen ve adaletten ayrılmayan kullarından eylesin.
Çorak gönüllerimizi rahmetiyle Derya’ya ulaştırsın; sözlerimize incelik, kalplerimize merhamet, işlerimize adalet, ömrümüze bereket ihsan eylesin.
Esmâullâh ahlâkı ile ahlaklanma gayreti içinde olan gönül dostlarına selam olsun.

“Esmâ ile Ahlaklanmak”ta yeniden buluşmak üzere.

Sağlıkla kalın, esen kalın, hoş kalın 

Can Dostlar!

Okunma Sayısı: 92