ESMÂ İLE AHLAKLANMAK - 9 EL-ALİYY, EL-KEBÎR, EL-HAFÎZ, EL-MUKÎT

*Can Dostlar!*

Esmâü’l-Hüsnâ yolculuğumuza kaldığımız yerden devam ediyoruz. Rabbimizin güzel isimleri, gönül dünyamızı aydınlatan birer nur; hayatımıza yön veren birer ölçüdür.

Bugün gönül kâsemize düşen güzel isimler; *el-Aliyy, el-Kebîr, el-Hafîz ve el-Mukît* olacaktır.
Gayret bizden, yardım Âlemlerin Rabbindendir.

Bu dört güzel isim bize şu hakikati hatırlatır:
**Allah yücedir; kul yüceliği kibirde değil, kullukta arar.
Allah büyüktür; kul büyüklük taslamaz.
Allah koruyandır; kul emaneti korur.
Allah Mukît’tir; kul rızkı, gücü ve imkânı emanet bilir.**

Kur’an’da Rabbimiz şöyle buyurur:
*“Bu böyledir. Çünkü Allah hakkın ta kendisidir. O’ndan başka yalvardıkları ise bâtıldır. Şüphesiz Allah, yücedir, büyüktür.”*
(Hac, 22:62)

Bu ayet, bugün işleyeceğimiz iki ismi aynı hakikatte buluşturur: *el-Aliyy ve el-Kebîr.* Yücelik de büyüklük de mutlak anlamda Allah’a aittir. Kulun değeri ise kendisini büyük görmesinde değil; Rabbini büyük bilmesinde ve O’nun ölçüsüne teslim olmasındadır.

## EL-ALİYY: YÜCELİK YALNIZ ALLAH’A AİTTİR

*El-Aliyy*, yüceliği mutlak olan, her şeyin üstünde bulunan, hiçbir varlıkla kıyaslanamayacak derecede üstün ve yüce olan Allah demektir.

İnsan dünyada bazen yükselmeyi yanlış yerde arar. Makam yükselirse kendisini yücelmiş zanneder. Mal çoğalırsa değerinin arttığını düşünür. İnsanlar alkışlarsa kıymet kazandığını sanır.

Oysa Kur’an bize yüceliğin gerçek kaynağını hatırlatır:
*“Göklerde ve yerde ne varsa O’nundur. O, yücedir, büyüktür.”*
(Şûrâ, 42:4)

El-Aliyy’i tanıyan insan, yüceliği makamda, parada, soyda, kalabalıkta ve insanların övgüsünde aramaz. Çünkü bunların hepsi geçicidir. Bugün verilen yarın alınabilir. Bugün alkışlayan yarın unutabilir. Bugün yüksek görünen yarın düşebilir.

Gerçek yücelik, Allah’a kulluktadır.
Allah katında yükselmek; insanları ezmekle değil, hakka teslim olmakla mümkündür.

Yücelmek isteyen insan, önce nefsini ilah edinmekten uzak durmalıdır. Çünkü nefsinin her isteğini ölçü yapan kişi, dışarıdan yüksek görünse bile iç dünyasında alçalabilir.

Kur’an şöyle buyurur:

*“Allah, içinizden iman edenleri ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltir.”*
(Mücâdele, 58:11)

Demek ki Allah katındaki yükselişin yolu; iman, ilim, güzel amel, adalet, merhamet ve sorumluluk bilincidir.

El-Aliyy’i tanıyan kul, başkasını aşağılayarak yükselmeye çalışmaz. İnsanları basamak olarak görmez. Kendisini başkalarının üstünde değil, Allah’ın huzurunda sorumlu bir kul olarak görür.

Bugün kendimize soralım:
*Ben yüceliği Allah’ın rızasında mı arıyorum, yoksa insanların gözünde büyük görünmekte mi?*

## EL-KEBÎR: MUTLAK BÜYÜKLÜK SAHİBİ RAB

*El-Kebîr*, büyüklüğü mutlak olan, kudreti ve azameti her şeyin üstünde bulunan Allah demektir.
İnsan bazen küçük bir imkânla büyüklük taslar. Bir makam elde eder, kendisini vazgeçilmez zanneder. Biraz mal kazanır, insanlara yukarıdan bakar. Biraz bilgi öğrenir, başkalarını küçümser.

Fakat el-Kebîr olan Allah’ı tanıyan insan, kendi sınırını bilir.
Rabbimiz şöyle buyurur:
*“Gizliyi de açığı da bilen, büyük ve yüce olan Allah’tır.”*
(Ra‘d, 13:9)
Allah büyükse, kul büyüklük taslamaz.

Allah büyükse, insan kendi gücünü mutlak görmez.
Allah büyükse, hiçbir makam, hiçbir servet, hiçbir kalabalık insanı azdırmamalıdır.

Kur’an insanı kendi haddine çağırır:

*“Yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü sen ne yeri yarabilirsin ne de dağlara boyca ulaşabilirsin.”*
(İsrâ, 17:37)
Bu ayet, insanın kalbindeki sahte büyüklük iddiasını sarsar.

Ey insan! Ne kadar büyüdüğünü düşünürsen düşün, yeri yaramazsın. Ne kadar yükseldiğini zannedersen zannet, dağlara ulaşamazsın. Öyleyse bu kibir niye?

El-Kebîr’i tanıyan kul, büyüklüğün Allah’a ait olduğunu bilir. Bu bilgi onu küçültmez; aksine kibirden kurtarır. Çünkü insan Rabbini büyük bildiğinde, dünyanın geçici büyüklüklerine esir olmaz.

Kendisine verilen imkânı zulme çevirmez.
Gücünü başkalarını ezmek için kullanmaz.
Sözünü insanları kırmak için keskinleştirmez.
Bilgisini üstünlük aracı yapmaz.
Bugün kendimize sormalıyız:
*Kalbimde Allah mı büyük, yoksa nefsimin büyüttüğü dünya kaygıları mı?*

## EL-HAFÎZ: KORUYAN, GÖZETEN VE ZAYİ ETMEYEN RAB

*El-Hafîz*, koruyan, gözeten, muhafaza eden, hiçbir şeyi zayi etmeyen Allah demektir.
İnsan çoğu zaman güvende olmak ister. Malını, ailesini, sağlığını, geleceğini, itibarını ve hayatını korumaya çalışır. Elbette insan sebeplere sarılmalıdır. Fakat gerçek koruyanın Allah olduğunu unutmamalıdır.

Kur’an’da Yakup Peygamber’in dilinden şöyle bildirilir:
*“Allah en hayırlı koruyandır. O, merhametlilerin en merhametlisidir.”*
(Yûsuf, 12:64)
Bu ayet, güvenin kaynağını gösterir. İnsan tedbir alır; ama sonucu Allah’a bırakır. Çünkü kulun koruması sınırlıdır, Allah’ın koruması ise rahmeti ve bilgisiyle kuşatıcıdır.

El-Hafîz’i tanıyan insan, yalnız korunmayı beklemez; kendisine verilen emanetleri de korur.

Ailesi emanettir.
Sözü emanettir.
Malı emanettir.
Görevi emanettir.
Zamanı emanettir.
Bedeni emanettir.
Kalemi emanettir.
İnsanların güveni emanettir.

Kul, el-Hafîz olan Rabbini tanıdıkça, emanete ihanet etmekten sakınır. Kendisine bırakılan sırrı korur. Yetimin hakkını korur. Kamu malını korur. Aile içindeki güveni korur. Söz verdiğinde sözünü korur.

Rabbimiz şöyle buyurur:
*“Şüphesiz Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğinizde adaletle hükmetmenizi emreder.”*
(Nisâ, 4:58)

El-Hafîz ismi bize şunu da hatırlatır: Allah kulun iyiliğini de zayi etmez. Kimsenin görmediği bir hayrı Allah bilir. Sessizce yapılan bir yardım, gizli bir dua, sabırla taşınan bir yük, haksızlıktan kaçınmak için gösterilen gayret Allah katında kaybolmaz.

Bugün kendimize soralım:
*Ben, Allah’ın bana emanet ettiği şeyleri ne kadar koruyorum?*

## EL-MUKÎT: RIZIKLANDIRAN, GÜÇ VEREN VE HER ŞEYE ÖLÇÜYLE YETEN RAB

*El-Mukît*, her varlığa rızkını ulaştıran, yaşama gücü veren, ihtiyaçları bilen, her şey üzerinde kudret ve gözetim sahibi olan Allah demektir.

İnsan hayatını sürdürebilmek için sayısız nimete muhtaçtır. Bir lokma ekmek, bir yudum su, bir nefes hava, bir anlık sağlık, bir parça huzur… Bunların hiçbiri kendiliğinden değildir.
Rabbimiz her varlığı bilir, gözetir ve yaşaması için gereken imkânı yaratır.

Kur’an’da şöyle buyurulur:
*“Kim güzel bir işe aracılık ederse, ondan kendisine bir pay vardır. Kim de kötü bir işe aracılık ederse, ondan da kendisine bir pay vardır. Allah her şey üzerinde Mukît’tir.”*
(Nisâ, 4:85)

Bu ayet, el-Mukît ismini çok önemli bir sorumlulukla birlikte öğretir. İnsan yalnız yaptığı işten değil; destek olduğu, aracılık ettiği, güç verdiği şeylerden de sorumludur.

Bir iyiliğe vesile olmak güzeldir.
Bir haksızlığı büyütmeye aracılık etmek ise ağır bir sorumluluktur.

El-Mukît’i tanıyan insan, kime güç verdiğine dikkat eder. Hangi sözü yaydığına dikkat eder. Hangi işe destek olduğuna dikkat eder. Hangi kapıyı açtığına, hangi kötülüğe zemin hazırladığına dikkat eder.

Çünkü Allah her şeyi görür, bilir ve karşılıksız bırakmaz.

El-Mukît ismi bize rızık ahlâkını da öğretir. Rızkı veren Allah’tır. Kul, kendisine verilen nimeti israf etmez, hor kullanmaz, yalnız kendisine ait zannetmez.

Bir sofrada nimet varsa, orada şükür olmalıdır.
Bir elde imkân varsa, orada paylaşma olmalıdır.
Bir gönülde güç varsa, orada zayıfı gözetme olmalıdır.

Rabbimiz şöyle buyurur:

*“Nice canlı vardır ki rızkını taşıyamaz. Onları da sizi de Allah rızıklandırır. O, işitendir, bilendir.”*
(Ankebût, 29:60)

Bu ayet, rızık endişesiyle kalbi daralan insana güven verir. Fakat aynı zamanda nimeti hoyratça kullanan insana da uyarıdır. Çünkü rızkı veren Allah ise, nimeti kullanmanın da bir ahlâkı olmalıdır.

Bugün kendimize soralım:
*Ben Allah’ın verdiği rızkı ve gücü hayra mı taşıyorum, yoksa kötü işlere destek mi yapıyorum?*

## YÜCELİK, BÜYÜKLÜK, KORUMA VE RIZIK AHLAKI

*Can Dostlar!*
Bugün üzerinde durduğumuz bu dört güzel isim, hayatımızın her alanına ölçü koyar.

*Bir kez daha özetlemek gerekirse:*

*El-Aliyy* bize yüceliğin Allah’a ait olduğunu öğretir. Kula düşen, yüceliği kibirde değil, kullukta aramaktır.
*El-Kebîr* büyüklüğün yalnız Rabbimize ait olduğunu bildirir. Kula düşen, büyüklük taslamadan haddini bilmektir.
*El-Hafîz* Allah’ın koruyan ve gözeten Rab olduğunu hatırlatır. Kula düşen, kendisine verilen emanetleri korumaktır.
*El-Mukît* rızık veren, güç veren ve her şeyi kuşatan Rabbimizi tanıtır. Kula düşen, nimeti israf etmemek, gücü hayra taşımak ve kötüye aracılık etmekten sakınmaktır.

Unutmayalım:
*Allah yücedir; kul yüceliği kullukta arar.*
*Allah büyüktür; kul büyüklük taslamaz.*
*Allah korur; kul emaneti korur.*
*Allah Mukît’tir; kul rızkı, gücü ve imkânı sorumlulukla taşır.*
Esmâ ile ahlaklanmak; Rabbimizin güzel isimlerini yalnız dilde anmak değil, o isimlerin bize öğrettiği kulluk bilincini hayatımıza taşımaktır.

Rabbimiz bizleri; yüceliği Allah’ın rızasında arayan, büyüklük taslamaktan sakınan, emanetleri koruyan, nimeti şükürle taşıyan ve gücünü hayra vesile kılan kullarından eylesin.

*Esmâullâh ahlâkı ile ahlaklanma gayreti içinde olan gönül dostlarına selam olsun.*

*Sağlıkla kalın, esen kalın, hoş kalın Can Dostlar!*

Okunma Sayısı: 192